دیابت چهارنوع دارد؛ نوع یک، نوع دو، نوع بارداری و نوع چهارم که اسمش دیابت ثانویه است. منظور از دیابت ثانویه دیابتی است که ثانویه به یک بیماری دیگر در بدن ایجاد شود یا به عبارت دیگر به علت یک بیماری دیگر قندخون بالا می رود...

در دیابت نوع یک، نوع دو و دیابت بارداری یک اختلال اولیه در ترشح انسولین در سلول های سازنده انسولین در لوزالمعده ایجاد می شود. در دیابت نوع ۲ و دیابت بارداری علاوه بر اختلالات ترشح انسولین مقاومت به عمل انسولین هم در حد سلول های کبدی و سلول های عضلانی و سلول های بافت چربی وجود دارد اما دیابت ثانویه حکایت دیگری دارد و ۷ بیماری خاص باعث آن می شود و درمان این دیابت هم درمان همان بیماری هاست.
● بیماری های لوزالمعده
بیماری هایی که باعث دیابت ثانویه می شوند در درجه اول بیماری های خود لوزالمعده هستند مانند اعمال جراحی که روی لوزالمعده انجام می شود، (عمل جراحی به علت تومورها، عفونت های لوزالمعده، التهاب لوزالمعده، کیست لوزالمعده به دلیل ضربه هایی که در جریان تصادف به لوزالمعده وارد می شود.) اعمال جراحی وسیع تر لوزالمعده باعث دیابت می شود. اعمال جراحی که در آنها لوزالمعده کامل برداشته نمی شود ممکن است همراه با دیابت باشد. در افرادی که زمینه خانوادگی دیابت نوع ۱ یا دیابت نوع ۲ دارند اعمال جراحی که قسمتی از لوزالمعده را برمی دارند منجر به دیابت ثانویه می شود.
● سیستیک فیبروز
بیماری دیگری که باعث بیماری دیابت ثانویه می شود بیماری سیستیک فیبروز است که یک بیماری ژنتیکی است که با درگیری ریه یا لوزالمعده همراه است البته بیشتر قسمت ترشح آنزیم های لوزالمعده را که در هضم و جذب چربی ها دخالت دارند، درگیر می کند. حدود ۱۰ درصد این بیماران درگیری سلول های سازنده آنزیم های گوارشی را تجربه می کنند.

بیماری دیگر بیماری هموکروماتوزیس است که یک بیماری ژنتیکی است و ۵۰ درصد مبتلایانش به دیابت مبتلا می شوند. در بیماری هموکروماتوزیس اولیه به علت افزایش جذب آهن از دستگاه گوارش، رسوب آهن در قسمت های مختلف بدن اتفاق می افتد که می تواند باعث آسیب کبدی شود. آهن در قسمت های دیگر بدن مانند غده هیپوفیز، لوزالعمده هم رسوب می کند و باعث بعضی از اختلال های هورمونی و از جمله دیابت می شود. این بیماران به علت رسوب آهن در پوست به صورت برنزه تیره می شوند. یک نوع هموکروماتوزیس ثانویه هم داریم که بیشتر در بیماران تالاسمی ماژور اتفاق می افتد.
● سرطان لوزالمعده
سرطان لوزالمعده ممکن است به طور نادری با دیابت ثانویه همراه باشد. اگر سرطان قسمتی از لوزالمعده را درگیرد کند ممکن است باعث بروز دیابت شود که معمولا در این بیماران کاهش وزن شدید و بدی حال عمومی و دردهای شدید شکمی ایجاد می شود اگر چه ممکن است در بعضی از بیماران فقط به صورت دیابت خودش را در مرحله اول نشان دهد و به این دلیل به پزشک مراجعه کنند.
● داروهای کورتونی
از عوامل دیگری که در بروز دیابت ثانویه نقش دارند داروها هستند و در راس آنها نیز داروهای کورتونی قرار دارند. این داروها در عده ای از بیماران باعث افزایش قندخون می شوند به خصوص کسانی که زمینه فامیلی دیابت را داشته باشند یا کسانی که چاق هستند. بعضی از داروهای ضدسایکوز که در بیماری های روان پزشکی استفاده می شود هم می توانند باعث دیابت ثانویه شوند. یک دارو که در درمان افزایش چربی خون استفاده می شود اسید نیکوتین است که این هم ممکن است باعث افزایش قندخون در بعضی بیماران شود.
● اختلالات هورمونی
موارد دیگری که باعث بروز دیابت ثانویه می شوند اختلال های هورمونی هستند مانند بیماری نشانگان کوشینگ که در این بیماری ترشح هورمون ها از غدد فوق کلیوی افزایش می یابد که به علت ایجاد مقاومت به انسولین در بدن، قندخون بالا می رود.
● آکرومگالی
بیماری دیگر بیماری آکرومگالی است که به علت تومورهای ساده غده هیپوفیز ایجاد می شود، هورمون رشد با عمل انسولین دربدن مقابله می کند و باعث افزایش قندخون می شود.
● هپاتیت C
بعضی از ویروس ها هم ممکن است که به علت تخریب سلول های سازنده انسولین یا ایجاد یک واکنش خودایمنی در بدن باعث بروز دیابت ثانویه شود که مهم ترین آنها ویروس هپاتیت C است.

        

   دکتر سیدمحسن خوش نیت
متخصص غدد و متابولیسم
عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران   

   به نقل از:   روزنامه سلامت ( www.salamat.ir )   

 

کد; 429
گروه: دیابت